Tez-tez qərar dəyişən insanlar: zəif xarakter, yoxsa çevik düşüncə?

Tez-tez qərarını dəyişən insanlar cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır. Bəziləri onları qeyri-sabit, iradəsiz və ya məsuliyyətsiz hesab edir, digərləri isə bu xüsusiyyəti müasir dövrün tələbi olan çevik düşüncə və adaptasiya bacarığı kimi qiymətləndirir. Xüsusilə sürətlə dəyişən sosial, iqtisadi və texnoloji şəraitdə “bir fikirdə qalmaq” həmişə düzgün strategiya olmaya bilər. Bəs insanın tez-tez qərar dəyişməsi onun zəif xarakterindən xəbər verir, yoxsa situasiyanı düzgün analiz edib yeni şərtlərə uyğunlaşmaq bacarığından?

Psixoloqların fikrincə, qərar dəyişmək anlayışı təkbaşına nə müsbət, nə də mənfi xüsusiyyətdir. Burada əsas məsələ qərarın hansı səbəblə dəyişdirilməsidir. Əgər insan emosional təzyiq, qorxu və ya başqalarının təsiri altında tez-tez mövqeyini dəyişirsə, bu, daxili güvənsizliyin göstəricisi ola bilər. Lakin yeni məlumat əldə etdikdən, riskləri yenidən dəyərləndirdikdən və ya vəziyyət köklü şəkildə dəyişdikdən sonra qərarını korrektə etmək əksinə, rasional yanaşma sayılır.

Mövzu ilə bağlı psixoloq Nərmin Əliyeva 32gun.az-a bildirir ki, qərar dəyişmək avtomatik olaraq zəif xarakter demək deyil:
“İnsan beyni daim informasiyanı yeniləyir. Yeni faktlar ortaya çıxanda əvvəlki qərarı dəyişmək psixoloji sağlamlığın əlaməti də ola bilər. Problemlər o zaman yaranır ki, şəxs öz qərarlarının arxasında durmaqdan qorxur və məsuliyyəti başqalarının üzərinə atmaq üçün tez-tez mövqe dəyişir. Bu halda söhbət çevik düşüncədən yox, özünə inamsızlıqdan gedir.”

Ekspertin sözlərinə görə, çevik düşüncəyə malik insanlar qərar dəyişərkən bunu izah edə bilir və seçimlərinin məsuliyyətini üzərinə götürürlər:
“Çevik insan ‘səhv etmişəm’ deməkdən çəkinmir. O, keçmiş qərarına kor-koranə bağlı qalmır, amma hər dəyişiklik də emosional impulsla baş vermir. Əsas fərq məhz buradadır. Zəif xarakterli insan isə tez-tez qərar dəyişsə də, bunun səbəbini özü də tam anlaya bilmir.”

Nəticə etibarilə, tez-tez qərar dəyişmək nə təkcə mənfi, nə də tam müsbət xüsusiyyətdir. Bu davranışın arxasında duran psixoloji motivlər – qorxu, təzyiq, yoxsa analitik düşüncə və adaptasiya bacarığı – əsas meyardır. Müasir dünyada dəyişən şəraitə uyğunlaşmaq vacibdir, lakin bu uyğunlaşma daxili balans və məsuliyyət hissi ilə müşayiət olunmadıqda insanın özünə və ətrafına olan etibarı sarsıda bilər.

Nilay