Amherstdəki Massaçusets Universitetinin amerikalı alimləri plastikdə olan kimyəvi toksinlərlə ətraf mühitin çirklənməsindən qlobal iqtisadi itkilərin miqdarını hesablayıblar.
32gun.az bildirir ki, tədqiqat Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) elmi jurnalında dərc olunub.
Mütəxəssislərin fikrincə, polimer məhsulları məhsullara rəng, möhkəmlik və davamlılıq vermək üçün nəzərdə tutulmuş 16 mindən çox kimyəvi maddədən ibarətdir. Lakin onların sağlamlığa təsiri zəif başa düşülür.
Komanda üç məlum kimyəvi toksinə - bisfenol A (BPA), di (2-etilheksil) ftalat (DEHP) və polibromlu difenil efirlərə (PBDE) diqqət yetirdi. Bu birləşmələr qida qablaşdırmasında, sintetik parçalarda, elektronikada və digər məişət məhsullarında olur.
BPA endokrin xəstəliklər, diabet və reproduktiv pozğunluqlarla əlaqələndirilir. DEHP ürək-damar xəstəlikləri və inkişaf problemləri ilə əlaqələndirilir. PBDE-lər neyrotoksikdir və uşaqlarda koqnitiv inkişafı pozur.
Tədqiqat 2015-ci ildə bu kimyəvi maddələrin bəzi sağlamlıq və iqtisadi təsirlərini qiymətləndirdi.
Məlum olub ki, bu çirkləndiricilərin sağlamlığa təsirindən ümumi iqtisadi itkilər vaxtından əvvəl ölüm, xroniki xəstəliklər və zəka əmsalının (IQ) azalması səbəbindən ildə 1,5 trilyon dollardan çox olub.
Alimlərin fikrincə, BPA-ya məruz qalma 5,4 milyon ürək xəstəliyi və 346 min insult ilə əlaqələndirilib ki, bu da birlikdə 431 min insanın həyatına son qoyub.
DEPH-ə məruz qalma 164 min vaxtından əvvəl ölümə səbəb oldu və PBDE-lər yeni doğulmuşlarda 11,7 milyon IQ balının itirilməsinə səbəb oldu.
Alimlər əlavə ediblər ki, plastik məmulatların istehsalında istifadə olunan 16 min kimyəvi maddənin 70%-dən çoxu hələ də toksiklik üçün sınaqdan keçirilməyib.
Nilay
.jpg)
.jpg)
