Alimlər osminoqların tentaküllərinin inanılmaz çevikliyinin sirrini açdılar

Çikaqolu biologlar osminoqların bütün tentaküllərini necə idarə etdiyini aşkar edib

Amerikalı biologlar, Çikaqo Universitetinin tədqiqatçıları, osminoqların bütün səkkiz tentakülünü eyni anda yüksək dəqiqliklə necə idarə etdiyini öyrənib.

32gun.az bildirir ki, tədqiqat Nature Communications (NatComms) elmi jurnalında dərc edilib.

Hər bir tentakülün öz inkişaf etmiş sinir sistemi var. Bütün tentaküllər bir yerdə heyvanın baş beyinindən daha çox neyrona sahibdir. Bu neyronlar, aksial sinir zəncirində (ASZ) toplanır.

Yeni tədqiqatda, tədqiqatçılar, Kaliforniya iki nöqtəli osminoqun (Octopus bimaculoides) tentaküllərinin əzələ quruluşu ilə bağlı ASZ-nin əlaqələrini analiz ediblər. Onlar hüceyrə markerlərindən və struktur və əlaqələri izləmək üçün görüntüləmə vasitələrindən istifadə edərək, neyron hüceyrələrinin sütunlar şəklində sıxıldığını görüb. Bu sütunlar, uzanmış boruya bənzəyən seqmentlərə yığılmış və bu seqmentlər arasında, sinir və qan damarlarının əzələlərə doğru çıxdığı boşluqlar yerləşir.

Əlavə olaraq, yapışqanların sinirləri də ASZ-dən çıxaraq, hər bir yapışqanın kənarına bağlanır.

Osminoqlar, yapışqanlarını bir-birindən müstəqil şəkildə hərəkət etdirə və formasını dəyişdirə bilirlər. Yapışqanlar həmçinin sensorial reseptorlara sahibdir, bu da onlara toxunduqları əşyaların dadını və qoxusunu hiss etməyə imkan verir.

Biyoloqlar, bu quruluşun digər yumşaq bədənli başlı mollusklara aid olub-olmadığını araşdırmaq üçün Atlantik Okeanında yayılmış uzunqulaq sahil kalamarını (Doryteuthis pealeii) da öyrəniblər.

Bu kalamarların osminoqa bənzər səkkiz əli və yapışqanları var, həmçinin iki tentakülləri də mövcuddur. Tentaküllər uzun, tüysüz bir sapdan ibarət olub, uclarında yapışqan yerləşir. Araşdırma nəticəsində, yapışqan olmayan saplarda ASZ-nin seqmentləşmədiyi, amma uclardakı qalınlaşmaların tanış seqmentləşməni göstərdiyi məlum olub.

Elmi işçilər qeyd edib ki, osminoqlar və kalamarlar 270 milyon ildən daha əvvəl ayrılmalarına baxmayaraq, yapışqanlı ətrafları idarə etmə üsullarında ortaq xüsusiyyətləri qoruyub saxlayıblar.

Nilay