Argentina, ABŞ və Çindən olan beynəlxalq arxeoloq və paleontoloqlardan ibarət qrup gözlənilməz bir kəşf edib: onlar ilk dəfə Alvarezsauridae ailəsinə aid dinozavrın sümüklərində hava cibləri – pnevmatiklik izləri aşkar ediblər.
32gun.az bildirir ki, tədqiqatın nəticələri PLOS One jurnalında dərc olunub.
Tapıntılar Argentinanın Rio-Neqro əyalətindəki Allen formasiya təbəqələrində aşkarlanıb. Bu süxurların yaşı təxminən 70 milyon il olaraq qiymətləndirilir. Alimlər müxtəlif ölçülü bir neçə Alvarezsauridae skeleti aşkar etsələr də, ən böyük marağı sümüklərdəki hava boşluqları doğurub. Kompüter tomoqrafiyası göstərib ki, pnevmatik strukturlar bütün onurğa skeleti boyunca – hətta nadir hallarda rast gəlinən quyruq hissəsinin ortasında belə mövcud olub.
Ən maraqlısı odur ki, hava ciblərinin fərqli fərdlərdə qeyri-bərabər paylandığı məlum olub. Bu, onların təkcə təkamül xüsusiyyəti deyil, həm də qan dövranı sistemi ilə bağlı ola biləcəyini göstərir.
Müasir quşlarda belə hava boşluqları skeleti yüngülləşdirməklə yanaşı, bədən temperaturunun tənzimlənməsi və tənəffüsün yaxşılaşdırılması üçün də istifadə olunur. Alimlər düşünür ki, bu strukturlar qədim dinozavrlarda da oxşar funksiyalar yerinə yetirib, enerji sərfiyyatını azaldıb və hərəkətliliyi artırıb.
Bu kəşf dinozavrların skeletində pnevmatikliyin təkamülü haqqında olan təsəvvürləri yenidən nəzərdən keçirməyə əsas verir. Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, belə hava boşluqları digər növlərdə də yayğın ola bilər və bu istiqamətdə araşdırmaları davam etdirmək niyyətindədirlər.
Nilay
.jpg)
.jpg)
