Gündəlik vərdişlərin beyin fəaliyyətinə təsiri - Eyni həyat tərzi zərərlidirmi?

Hər gün eyni saatlarda oyanmaq, işə getmək, yemək yemək və yatmaq… Bu cür gündəlik vərdişlər insan həyatında müəyyən nizam və rahatlıq yaratdığı şübhəsizdir. Ancaq son illərin elmi araşdırmaları göstərir ki, beynimiz bu monotonluğa davamlı şəkildə məruz qaldıqda həm fəaliyyət qabiliyyətində azalma, həm də yaradıcı düşüncə və problem həll etmə bacarığında zəifləmə riski ortaya çıxa bilər. Gündəlik vərdişlər həyatda sabitlik və təşkilatlanma təmin edir, lakin eyni zamanda beyin üçün yeni stimul və öyrənmə imkanlarını məhdudlaşdırır. 

Psixoloji ekspert Leyla Əliyeva 32gun.az-a bildirir ki, “Beyin elastik bir orqandır və daim yeni məlumat, yeni təcrübə və yeni problemlərlə qarşılaşdıqda inkişaf edir. Eyni gündəlik vərdişlərlə məhdudlaşdıqda sinaptik əlaqələr zəifləyə, diqqət və konsentrasiya qabiliyyəti azala bilər. Xüsusilə gənc yaşlarda bu, öyrənmə sürətinə və kreativ bacarıqlara mənfi təsir göstərə bilər.”

Gündəlik vərdişlərin insan həyatına müsbət tərəfi, stress səviyyəsini azaltması və enerji idarəsini asanlaşdırmasıdır. Eyni saatda yatıb oyanmaq, düzgün qidalanmaq və fiziki fəaliyyət üçün vaxt ayırmaq beyin və bədən sağlamlığı üçün çox vacibdir. Lakin ekspert vurğulayır ki, “Tamamilə eyni gündəlik vərdişlər beynin ‘avtopilot’ rejiminə keçməsinə səbəb olur. Bu halda yeni problemlərlə qarşılaşanda beyin özünü uyğunlaşdırmaqda çətinlik çəkir və stress reaksiyaları daha güclü ola bilər.”

Gündəlik həyatda balans yaratmaq üçün kiçik dəyişikliklər etmək məsləhət görülür. Məsələn, işə fərqli yollarla getmək, yeni hobbilər sınamaq, hər gün 15-20 dəqiqə yeni mövzularda oxumaq və ya qısa beyin məşqləri etmək beyni stimulasiya edir. Leyla Əliyeva qeyd edir: “Gündəlik vərdişlər tamamilə pis deyil, amma monotonluq beyni tıxayır. Yaradıcı fəaliyyət, sosial əlaqələr və yeni təcrübələr beyin sağlamlığı üçün həyatın vazkeçilməz hissəsidir.”

Nəticə olaraq, gündəlik vərdişlər həyatın idarəsini asanlaşdırır, lakin eyni zamanda monotonluq və yenilik əskikliyi beyində performans azalmasına və adaptasiya çətinliyinə yol aça bilər. Beyni aktiv saxlamaq üçün kiçik dəyişikliklər və yeni təcrübələr gündəlik həyatın içində yerləşdirilməlidir. Bu, yalnız beyin fəaliyyətini deyil, ümumi psixoloji sağlamlığı da dəstəkləyir.

Nilay