Evdə tək qalanda davranışların dəyişməsi nə ilə bağlıdır?

İnsan bəzən başqalarının yanında olduğu kimi deyil, evdə tək qalanda tamam fərqli davrana bilir. Kimisi daha sakit və düşüncəli olur, kimisi isə səbəbsiz narahatlıq, darıxma və ya həddindən artıq rahatlıq hiss edir. Bu dəyişikliklər təsadüfi deyil və insan psixologiyasının təbii mexanizmləri ilə bağlıdır. Evdə tək qalmaq insanın daxili aləmi ilə üz-üzə qalmasına, gündəlik rollardan müvəqqəti uzaqlaşmasına səbəb olur. Məhz bu zaman davranışlarda, emosiyalarda və düşüncə tərzində dəyişikliklər müşahidə edilir.

Sosial rolların müvəqqəti dayanması

İnsan cəmiyyətdə müxtəlif rollar daşıyır: valideyn, övlad, işçi, dost və s. Evdə tək qalanda bu rolların çoxu avtomatik olaraq “pauza”ya düşür. Nəticədə insan daha sərbəst davranır, sosial nəzarət hissi azalır. Bu isə bəzən rahatlıq, bəzən də boşluq və məqsədsizlik hissi yarada bilər.

Daxili səs və düşüncələrlə üzləşmə

Təklik zamanı insan öz daxili düşüncələrini daha aydın eşidir. Gün ərzində diqqəti yayındıran amillər azaldıqda, əvvəllər üstündən keçilən narahatlıqlar və ya suallar ön plana çıxa bilər. Bu hal bəzi insanlarda özünü dinləmə və rahatlama ilə nəticələnsə də, digərlərində gərginlik və narahatlıq yarada bilər.

Təhlükəsizlik və nəzarət hissi - Emosional ehtiyacların üzə çıxması

Evdə tək qalmaq bəzi insanlarda təhlükəsizlik hissini azalda bilər. Xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə bu, qorxu və ya ehtiyatlı davranışla özünü göstərə bilər. Digər tərəfdən, bəzi insanlar üçün tək qalmaq nəzarətin tam öz əlində olması deməkdir və bu, davranışlarda daha sərbəst və rahat üsluba səbəb olur.
İnsan tək qalanda diqqət və ünsiyyət ehtiyacı daha qabarıq hiss olunur. Bu ehtiyac ödənmədikdə davranışlarda dəyişiklik – tez darıxma, əsəbiləşmə və ya əksinə, həddindən artıq passivlik yarana bilər. Bu dəyişikliklər emosional balansın vəziyyətindən xəbər verir.

Psixoloji ekspert rəyi

Psixoloji ekspert Leyla  Əliyevava 32gun.az-a bildirir ki, evdə tək qalanda davranışların dəyişməsi insanın psixoloji vəziyyəti haqqında mühüm siqnallar verir:
“İnsan tək qalanda sosial maskalardan uzaqlaşır və real emosional durumu üzə çıxır. Əgər bu zaman daim narahatlıq, qorxu və ya gərginlik hiss olunursa, bu, daxili stressin göstəricisi ola bilər. Əksinə, tək qalmaq insana rahatlıq və enerji verirsə, bu, psixoloji tarazlığın nisbətən sağlam olduğunu göstərir. Valideynlər və böyüklər yeniyetmələrin tək qalanda davranışlarına diqqət etməlidirlər. Çünki bu dəyişikliklər onların emosional ehtiyaclarını anlamağa kömək edir.”

Evdə tək qalanda davranışların dəyişməsi normal və təbii bir haldır. Bu dəyişikliklər insanın daxili dünyası, emosional ehtiyacları və psixoloji tarazlığı ilə birbaşa bağlıdır. Əsas məsələ bu dəyişiklikləri düzgün oxumaq, özünü daha yaxşı tanımaq və lazım gəldikdə dəstək almaqdır.

Nilay